Back to top

Σπήλαιο Θεόπετρας

Σπήλαιο Θεόπετρας

Το σπήλαιο Θεόπετρας βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του ασβεστολιθικού βράχου, που υψώνεται στην κοινότητα Θεόπετρας, περίπου 4χλμ έξω από την Καλαμπάκα και έχει είσοδο αψιδωτή, διαστάσεων 17 x 3 μ περίπου. Το εσωτερικό του αποτελείται από μια κύρια αίθουσα 500 τ.μ. περίπου με μικρές κόγχες στην περιφέρεια. Ο σχηματισμός του ασβεστολιθικού βράχου της Θεόπετρας τοποθετείται στην ανώτερη Κρητιδική περίοδο (137.000.000 - 65.000.000 χρόνια από σήμερα). Η δημιουργία του σπηλαίου είναι κατά συνέπεια μεταγενέστερη της παραπάνω ηλικίας. Το σπήλαιο άρχισε να κατοικείται κατά τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή (η οποία αρχίζει περίπου πριν 130.000 χρόνια).

Το σπήλαιο αυτό είναι το πρώτο που ανασκάπτεται στη Θεσσαλία και το μόνο μέχρι στιγμής σε όλη την Ελλάδα με συνεχείς ανθρωπογενείς επιχώσεις που ξεκινούν από τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή και φθάνουν μέχρι το τέλος της Νεολιθικής (3000 π.Χ.). Η σημαντικότητα της χρονολογικής αυτής συνέχειας έγκειται στο γεγονός ότι για πρώτη φορά μπορούμε στον ελλαδικό χώρο να δούμε τη μετάβαση από τον Παλαιολιθικό στο Νεολιθικό τρόπο ζωής. Μεταξύ άλλων, στο σπήλαιο βρέθηκαν λίθινα εργαλεία Παλαιολιθικής - Μεσολιθικής και Νεολιθικής Εποχής, κεραμικά ευρήματα Νεολιθικά, οστέινα εργαλεία, κοσμήματα από όστρεο, ένα μοναδικό για τον ελλαδικό χώρο χρυσό κόσμημα της Παλαιολιθικής, της Μεσολιθικής και της Νεολιθικής περιόδου, καθώς και τα περίφημα ανθρώπινα αποτυπώματα της Θεόπετρας, που χρονολογούνται στα 130.000 χρόνια πριν από σήμερα και αποτελούν σπανιότατο εύρημα όχι μόνο για τον ελλαδικό αλλά και για τον ευρωπαϊκό χώρο.

Η ανασκαφή ξεκίνησε το 1987 από την αρχαιολόγο Αικατερίνη Κυπαρίσση-Αποστολίκα και συνεχίστηκε μέχρι και το 2005 οπότε και ξεκίνησαν τα έργα για την ανάπλαση και ανάδειξη του σπηλαίου με τη δημιουργία διαδρόμου επισκεπτών ο οποίος εξυπηρετεί και Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.

Το σπήλαιο της Θεόπετρας βρίσκεται στο δυτικότερο μέρος του θεσσαλικού κάμπου, τρία χιλιόμετρα νότια της Καλαμπάκας , ακριβώς απέναντι από τους μαγευτικούς βράχους των Μετεώρων. Το σπήλαιο δημιουργήθηκε πριν από 137-65 εκατομμύρια χρόνια. Καλύπτει έκταση περίπου 500 τετραγωνικών μέτρων, έχει ορθογώνιο σχήμα και το ύψος του είναι 4-5 μέτρα.

Το σπήλαιο της Θεόπετρας είναι ένας διάσημος αρχαιολογικός χώρος. Είναι το πρώτο ανασκαφικό σπήλαιο της Θεσσαλίας, αλλά το πιο σημαντικό γεγονός είναι ότι τα ευρήματα του αρχίζουν στη Μέση της Παλαιολιθικής εποχής (50.000 π.Χ.) και διαρκούν μέχρι το τέλος της νεολιθικής περιόδου (4.000 π.Χ.) χωρίς χρονικά κενά.

Το σπήλαιο της Θεόπετρας είναι αρκετά πιθανό να είναι το μοναδικό το οποίο περιέχει, μέσα σε ένα ενιαίο χώρο, στοιχεία δύο πολύ σημαντικών πολιτιστικών μεταβάσεων. Πρώτα από την αντικατάσταση των Νεάντερταλ από τους σύγχρονους ανθρώπους και στη συνέχεια από τη μετάβαση από τη συλλογή κυνηγών προς τη γεωργία, τη μετάβαση από τον Παλαιολιθικό στο νεολιθικό τρόπο ζωής, στο τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων.

Το σπήλαιο είναι ένας τεράστιος θάλαμος στους πρόποδες ενός ασβεστολιθικού βράχου, ψηλά πάνω στο λόφο πάνω από το χωριό Θεόπετρα. Η πύλη εισόδου είναι πολύ μεγάλη, πλάτους 17 μέτρων και ύψους τριών μέτρων, με ένα τεράστιο θάλαμο πίσω, σχεδόν ορθογώνιο με μέγεθος 500μ². Το σπήλαιο φθάνει έως τη στροφή του δρόμου από το χωριό.

Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1987 και ολοκληρώθηκαν επίσημα το 1998, αλλά οι ανακαλύψεις συνεχίζονται ακόμη. Οι αρχαιολόγοι ήταν πρόθυμοι να καθοδηγήσουν τους σποραδικούς επισκέπτες διά μέσω της ανασκαφής. Το 2009 το σπήλαιο άνοιξε επίσημα στο κοινό. Το 2010 έγινε μια σημαντική ανακάλυψη σε αυτό το σπήλαιο, ένας τείχος ο οποίος χτίστηκε πριν από 23.000 χρόνια, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι είναι η παλαιότερη γνωστή ανθρώπινη κατασκευή μέχρι σήμερα.