Back to top

Μεσολιθική Εποχή στον κόσμο

Μεσολιθική Εποχή στον κόσμο

Ως Μεσολιθική Περίοδος ορίζεται η μεταβατική περίοδος ανάμεσα στην Παλαιολιθική και τη Νεολιθική, μετά το 10.000 π.Χ., όταν το κλίμα έγινε θερμότερο κατά την εκπνοή της τελευταίας Παγετώδους Περιόδου. Η αλλαγή αυτή είχε ως αποτέλεσμα την βαθμιαία εξημέρωση φυτών και ζώων και το σχηματισμό κοινοτήτων σε μόνιμες εγκαταστάσεις, σε διάφορες εποχές και τόπους. Η ποικιλία των τεχνικών κυνηγίου, αλιείας και τροφοσυλλογής πιθανολογείται ότι είναι το αποτέλεσμα της προσαρμογής των ανθρώπων στις βαθμιαίες κλιματικές αλλαγές που επέφερε η υποχώρηση των παγετώνων, η ανάπτυξη των δασών στην Ευρώπη και των ερήμων στη Β. Αφρική. Χαρακτηριστικές είναι οι εκτεταμένες αλιευτικές παραποτάμιες και παραλίμνιες εγκαταστάσεις, όπου αφθονούσαν τα ψάρια ως πηγή τροφής. Ο πληθυσμός της Γης ήταν περίπου 5.000.000 άνθρωποι που ζούσαν σε οργανωμένες ομάδες κυνηγών τροφοσυλλεκτών.

Στη δυτική Ευρώπη οι Μεσολιθικές κυνηγετικές κοινωνίες συνυπήρξαν χρονικά με τις καλλιεργητικές Νεολιθικές κοινωνίες της Ασίας. Σημειώθηκε εξάπλωση της νομαδικής ζωής με επίδοση στο κυνήγι και στην αλιεία, με χρήση κυρίως τόξου και βελών, τέχνη μικρολιθική με μικρόλιθους μικρότερους και περισσότερο επεξεργασμένους απ' ό,τι στην ύστερη παλαιολιθική περίοδο, προοδευτικός αφανισμός των μαμούθ  και άλλων μεγάλων ζώων και  κατασκευή του πρώτου ξύλινου τρυπανιού και του πρώτου κωπήλατου ξύλινου πλοιαρίου (μονόξυλο).. Εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια γραφής (έγχρωμα χαλίκια), οι άνθρωποι κατοικούσαν ακόμη σε σπηλιές και καθιερώθηκε η ταφή των νεκρών και η οικοσιτοποίηση του σκύλου στην Ασία. Η παρουσία ευρημάτων κεραμικής σε μεσολιθικούς οικισμούς ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα επαφής με νεολιθικές κοινότητες.

Αρχαιότερος μεσολιθικός πολιτισμός στην Ευρώπη ήταν ο Αζιλαίος με επίκεντρο την περιοχή των Πυρηναίων και εξάπλωση στις περιοχές της σημερινής Ελβετίας, του Βελγίου και της Σκωτίας. Διάδοχός του θεωρείται ο Ταρδενισιανός πολιτισμός, που απλώθηκε στις περισσότερες περιοχές της Ευρώπης. Στη συνέχεια αναπτύχθηκε ο Μαγκλεμοσιανός (Maglemosian) πολιτισμός στις περιοχές της Βαλτικής, που πήρε το όνομά του από περιοχή της Δανίας με προωθημένες τεχνικές στην κατασκευή χειροπελέκεων και οστέινων εργαλείων. Από περιοχή της Δανίας πήρε το όνομά του και ο πολιτισμός Ερτέμπολε (Ertebolle) που εκτείνεται χρονικά στο μεγαλύτερο τμήμα της νεότερης Μεσολιθικής. Ύστεροι πολιτισμοί της Μεσολιθικής, όπως ο Καμπινιανός (Campignian) και ο Αστούριος (Asturian), είναι πολύ πιθανό να είχαν επαφές με τις πρώιμες φάσεις ανάπτυξης της Νεολιθικής Περιόδου. Σε άλλες ηπείρους η Μεσολιθική Περίοδος εκπροσωπείται από τον Νατούφιο (Natufian) πολιτισμό στη Μέση Ανατολή, τον Βαντάριο (Badarian) και τον Γέρζειο (Gerzean) στην Αίγυπτο και τον Κάψιο(Capsian) στη Β. Αφρική. Ειδικότερα ο Νατούφιος πολιτισμός παρέχει τις πιο πρώιμες ενδείξεις μετάβασης από τον Μεσολιθικό στο Νεολιθικό τρόπο ζωής.

Το 9.000 έγινε οικοσιτοποίηση της γίδας και του πρόβατου και ταυτόχρονα εμφανίστηκαν τα πρώτα νεολιθικά στοιχεία στη Μέση Ανατολή (σημερινό Ιράκ). Το 8840  κατά την ονομαζόμενη Νατούφια Βαθμίδα στο σημερινό Ισραήλ, κτίστηκε η Ιεριχώ πρώτη πόλη του κόσμου με έκταση 24.000 m2 και 2.000 κατοίκους που ζούσαν σε σπίτια φτιαγμένα με τούβλα από πηλό, άρχισε η καλλιέργεια του σίτου και για πρώτη φορά εγκαταλείφθηκε η νομαδική ζωή. Η οικοσιτοποίηση του βοδιού και του χοίρου σημειώθηκε στην Κίνα και την Μικρά Ασία 500 χρόνια αργότερα όταν εμφανίστηκαν και τα πρώτα σκυλιά στην Ευρώπη. Ενώ οι Μεσολιθικοί πολιτισμοί στην Ευρώπη διήρκεσαν σχεδόν μέχρι το 3.000 π.Χ. οι Νεολιθικές κοινότητες αναπτύχθηκαν στη Μέση Ανατολή ήδη μεταξύ του 9.000 και 6.000 π.Χ.